Примерное время чтения: 7 минут
55

В Кыргызстане запустили выставку в честь 100-летия советской актрисы

Министерство цифрового развития запустило онлайн-выставку в честь 100-летия советской, киргизской актрисы театра и кино Бакен Кыдыкеевой.

Архивная служба при Министерстве цифрового развития Кыргызской Республики запустила виртуальную выставку к 100-летию народной артистки СССР, лауреата Государственной премии Киргизской ССР имени Токтогула Сатылганова Бакен Кыдыкеевой.

Настоящая виртуальная фотодокументальная выставка подготовлена из аудиовизуальных документов Центрального государственного архива кинофотофонодокументов Кыргызской Республики (101 документ), из личного фонда Б. Кыдыкеевой, хранящегося в Центральном государственном архиве Кыргызской Республики (129 документ), а также документы из семейного фонда Б. Кыдыкеевой (8 документ).

Представляемая зрителям выставка состоит из шести разделов: «На службе театра 1936-1985 гг», «Б. Кыдыкеева в кино», «Семья», «Награды», «О Бакен Кыдыкееевой», «Видеодокументы».

Ознакомиться с виртуальной выставкой можно по ссылке: http://kydykeeva.archive.kg/

Решением совместного заседания министров культуры Азербайджана, Казахстана, Кыргызстана, Узбекистана, Туркменистана, а также представителей Парламентской ассамблеи тюркоязычных государств на очередном заседании Постоянного совета ТЮРКСОЙ в г. Бурсе (Турция) было принято решение о праздновании в 2023 г. 100-летия советской и кыргызской актрисы театра и кино Бакен Кыдыкеевой.

Справочно: Б. Кыдыкеева родилась 20 октября (по другим данным – 20 сентября) 1923 г. в с. Токолдош (ныне в черте г. Бишкека) в семье учителя.

В 1930г. Бакен поступила в Токолдошскую начальную школу-одну из первых учебных заведений, открытых в те годы в Киргизии. В 1933 году поступила в среднюю школу № 5 им. А.С. Пушкина в гор. Фрунзе. Здесь она больше заинтересовалась драматическим и хоровым кружком.

Окончив 7 классов неполной средней школы, начала сценическую деятельность в 1936 году в Киргизском ТЮЗе. 22 июня 1941 года началась Великая Отечественная война советского народа с гитлеровской Германией. В августе того же года был закрыт театр юного зрителя, часть актеров которого ушли добровольно на фронт защищать Отечество, а оставшиеся были распределены в областные театры. Вместе с другими артистами Кыдыкеева Бакен попала в областной театр в г. Пржевальск, где проработала до 1944 года.

Начиная с 1944 года наступает новый этап в творчестве Кыдыкеевой Б. В этот период она создает незабываемые образы женщин-тружениц, героинь, отдавших свой ум, чувство и жизнь за торжество добра, любви и мира. Она создавала незабываемые образы на сцене театра: Айганыш из пьесы «Курманбек», К.Джантошева, Бермет из пьесы «Два друга» Р.Шукурбекова, Гулайым из пьесы «Кокул» О.Сарыбагышева, Марфы Антоновны из пьесы «Ревизор» Н.В.Гоголя. Талант артистки прекрасным мастерством обогатила кыргызское театральное искусство, а также принесла ей широкое признание и уважение киргизского народа.

Талант Б.Кыдыкеевой не мог быть не замечен мастерами советского кино. Она играла роль главной героини в первом кыргызском художественном фильме «Салтанат», поставленном киностудией «Мосфильм». С этого памятного года-рождения киргизского художественного кино и начинается ее талант как первой киргизской киноактрисы, создавшей глубокие эмоциональные образы, почти во всех последующих кинолентах «Киргизфильма»: «Материнское поле», «Перевал», «Токтогул», «Первый учитель» и многие другие.

Заслуги выдающейся актрисы-неутомимой труженицы киргизского искусства Кыдыкеевой Бакен высоко оценины партией и Правительством СССР. Кыдыкеева Бакен награждена медалями СССР, юбилейной медалью к столетию со дня рождения В.И.Ленина.

Начиная с 1990 г. и до конца своей жизни Б. Кыдыкеева работала в Театре юного зрителя имени Б. Кыдыкеевой.

Санариптик өнүктүрүү министрлиги советтик, кыргыз театр жана кино актрисасы Бакен Кыдыкееванын 100 жылдыгына арналган онлайн көргөзмөсүн жарыялады

         Кыргыз Республикасынын Санариптик өнүктүрүү министрлигине караштуу Архив кызматы СССРдин эл артисти, Кыргыз ССРинин Токтогул Сатылганов атындагы Мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты Бакен Кыдыкееванын 100 жылдыгына арналган виртуалдык көргөзмөнү жарыялады.

         Бул виртуалдык фотодокументалдуу көргөзмө Кыргыз Республикасынын Борбордук мамлекеттик кинофотодокументтер архивинин аудиовизуалдык документтеринен (101 документ), ошондой эле Кыргыз Республикасынын Борбордук мамлекеттик архивинде сакталган Б. Кыдыкееванын өздүк фондунун документтеринен (129 документ), ошондой эле Б. Кыдыкееванын үй-бүлөлүк фондунан (8 документ) негизинде даярдалды.

         Көрүүчүлөргө тартууланган көргөзмө алты бөлүмдөн турат: « Театр кызматында 1936-1985 гг», «Б. Кыдыкеева кинодо», «Үй-бүлөсү», «Сыйлыктары», «Бакен Кыдыкеева жөнүндө», «Видеодокументтер».

Виртуалдык көргөзмө менен төмөнкү шилтемеден таанышсаңыздар болот:

http://kydykeeva.archive.kg/

         Азербайжан, Казакстан, Кыргызстан, Өзбекстан, Түркмөнстандын маданият министрлеринин, ошондой эле Түрк тилдүү мамлекеттердин Парламенттик Ассамблеясынын өкүлдөрүнүн Бурса шаарындагы (Турция) ТҮРКСОЙдун Туруктуу кеңешинин кезектеги биргелешкен жыйынынын чечими менен 2023-жылы советтик жана кыргыз театр жана кино актрисасы Бакен Кыдыкееванын 100 жылдыгын белгилөө чечими кабыл алынды.

         Маалымат иретинде: Б. Кыдыкеева 1923-жылдын 20-октябрында (башка маалыматтар боюнча - 20-сентябрь) Төкөлдөш айылында (азыркы Бишкек шаарынын чегинде) мугалимдин үй-бүлөсүндө төрөлгөн.

1930-жылы Бакен ошол жылдары Кыргызстанда ачылган алгачкы окуу жайлардын бири болгон Төкөлдөш башталгыч мектебине кирген. 1933-жылы Фрунзе шаарындагы №5 А.С. Пушкин атындагы орто мектепке кирген. Бул жерде ал драма жана хор ийримине көбүрөөк кызыга баштаган.

        Толук эмес орто мектептин 7-классын аяктагандан кийин 1936-жылы Кыргыз жаштар театрында сахналык ишмердүүлүгүн баштаган. 1941-жылы 22-июнда совет эли менен фашисттик Германиянын ортосунда Улуу Ата Мекендик согуш башталган. Ошол эле жылдын август айында жаш көрүүчүлөр театры жабылып, анын актерлорунун бир бөлүгү өз ыктыяры менен Ата Мекенди коргоо үчүн фронтко аттанса, калгандары облустук театрларга бөлүштүрүлгөн. Кыдыкеева Бакен башка артисттер менен бирге Пржевальск шаарындагы областтык театрга келип, 1944-жылга чейин эмгектенген.

1944-жылдан баштап Б.Кыдыкееванын чыгармачылыгында жаңы этап башталат.Бул мезгилде ал жакшылыктын, сүйүүнүн, тынчтыктын салтанаты үчүн акылын, сезимин, өмүрүн берген эмгекчи аялдардын, баатырлардын унутулгус образдарын жаратат. Театр сахнасында эстен кеткис образдарды жараткан: К.Жантөшевдүн «Курманбек» спектаклинен Айганыш, Р.Шүкүрбековдун «Эки дос» спектаклинен Бермет, О.Сарыбагышевдин «Көкүл» спектаклинен Гүлайым, Н.В.Гоголдун «Генералдык инспектор» пьесасынан Марфа Антоновна. Артисттин таланты кыргыз театр искусствосун мыкты чеберчилик менен байытып, аны кыргыз элинин кеңири таануусуна жана урматтоого алып келген.

Б.Кыдыкееванын талантын советтик кино чеберлери байкалбай калган эмес.

Ал "Мосфильм" киностудиясы койгон "Салтанат"аттуу алгачкы кыргыз көркөм тасмасында башкы каармандын ролун аткарган. "Кыргызфильмдин" Кийинки дээрлик бардык кино тасмаларында: "Эне тил", "Ашуу", "Токтогул", "Биринчи мугалим" жана башка көптөгөн тасмаларда терең эмоционалдуу образдарды жараткан алгачкы кыргыз киноактрисасы катары анын таланты ушул эстен кеткис жылдан башталат.

Көрүнүктүү актриса-кыргыз искусствосунун талыкпас эмгекчиси Кыдыкеева Бакендин эмгеги СССР партиясы жана Өкмөтү тарабынан жогору бааланган. Кыдыкеева Бакен СССРдин медалдары, В.И.Лениндин туулган күнүнүн 100 жылдыгына карата юбилейлик медалдар менен сыйланган.

1990-жылдан өмүрүнүн акырына чейин Б. Кыдыкеева учурда өзүнүн ысымын алып жүргөн Жаш көрүүчүлөр театрында эмгектенген.

Оцените материал
Оставить комментарий (0)